Bore da. Rydyn i yma yn Ystâd Nannau ac rydyn ni wedi parcio yn Llwybr Cynwch er mwyn mynd i weld beth sydd gan y lle hyfryd hwn i’w gynnig.
Nannau yw un o ystadau hynaf a mwyaf hanesyddol Cymru. Roedd yr un teulu yn berchen ar yr ystâd am bron i fil o flynyddoedd, sy’n mynd â ni yn ôl i’r cyfnod canoloesol. Does dim rhyfedd felly bod gan yr ystâd lawer o gysylltiadau â hanes Cymru.
Mae’r coed hynafol sydd wedi’u gwasgaru ar draws yr hen barc ceirw wedi goroesi o’r cyfnod hwnnw. Maen nhw’n goed gwirioneddol anhygoel, ac mae’n debyg bod rhai ohonynt ymysg y 200 coeden fwyaf yn Ewrop.
Mae un o’r coed hynafol yn cael sylw mewn stori enwog a gwaedlyd yn hanes Cymru. Ymwelodd Owain Glyndŵr ag Arglwydd Nannau, Hywel Sele, pan oedd ei wrthryfel ar ei anterth, ond cafodd ei fradychu. Yn ôl y chwedl, bu i Owain ddial drwy ladd ei gefnder Hywel a chuddio ei gorff yng nghanol un o’r coed hynafol. Cafodd ei gorff ei ddarganfod fel sgerbwd ddegawdau’n ddiweddarach.
Mae’r coed hyn hefyd yn bwysig iawn i fywyd gwyllt. Maen nhw’n gartref i lawer o ffyngau, gennau, a llysiau’r ysgyfaint, fel y gwelwch. Mae Britheg y Gors wrth ei bodd â phorfeydd caeedig gorllewin Cymru. Cafodd Bele’r Coed ei ailgyflwyno yma tua 10 mlynedd yn ôl, ac maent bellach yn hawlio’r dyffrynnoedd hyn yn ôl ac yn bridio drwy ddalgylch Mawddach.
Ein gobaith ni ar gyfer dyfodol Nannau yw y gallwn ddiogelu rhai o’r rhywogaethau prin hyn, yn ogystal ag adfer natur ar raddfa fawr ar draws y dirwedd.
Mae Nannau ar arfordir gorllewinol Cymru, ac felly mae’n wlyb iawn. Mae’r ardal hon yn cael glaw oddeutu 200 diwrnod o’r flwyddyn, sy’n creu’r hinsawdd berffaith i rywogaethau ein coedwigoedd glaw tymherus ffynnu yng nghoedwig hynafol Nannau.
Mae coedwigoedd glaw tymherus yn bethau prin iawn erbyn hyn. Yn wir maen nhw’n fwy prin na’r goedwig drofannol, ac mae maint ein coedwig law, a oedd unwaith yn ymestyn yn gymharol ddi-dor ar hyd ochr orllewinol gyfan y Deyrnas Unedig, bellach yn dameidiog iawn. Felly mae’n hollbwysig ein bod yn diogelu’r rhai sydd ar ôl, yn ehangu ac yn gwarchod.
Drwy weithio yma, gallwn helpu i gysylltu’r holl gynefinoedd hyn a sicrhau bod y rhywogaethau’n llai ynysig, gan roi lle iddynt symud, a rheoli’r safle mewn ffordd addas at y dyfodol.
Felly mae ystâd Nannau, sydd wedi’i lleoli ar y gyffordd rhwng afonydd Mawddach ac Wnion, yn gonglfaen i dirwedd ein coedwigoedd glaw yng Nghymru. Mae wir yn un o’r lleoliadau pwysicaf un o ran cynefinoedd coedwig glaw yng Nghymru.
Hoffem ddiogelu’r lle arbennig hwn a gweithio’n agos iawn gyda’r gymuned, gyda rhanddeiliaid lleol a phobl leol, er mwyn adfer byd natur ar raddfa fawr yn y dirwedd hollbwysig hon. Dyma gyfle unwaith mewn cenhedlaeth i ddiogelu tirwedd arbennig a gwerthfawr i fyd natur a phobl ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol, ac mae eich cefnogaeth chi yn hanfodol i wneud i hynny ddigwydd.
