Edrych i mewn: Cymraeg

Diolch i arianwyr, fe fydd y gwaith o blannu tua 150,000 o goed brodorol dros y pum mlynedd nesaf yn dechrau, a hynny i greu coetir mawr newydd wrth ymyl Parc Gwledig Gnoll yng Nghastell-nedd. Fe fydd y safle, a elwir ar hyn o bryd yn Brynau, ar ôl yr ardal fach o goetir hynafol sydd eisoes yn bodoli yno, yn cysylltu'r dirwedd o amgylch gyda pherthi newydd a darnau bach o goetir presennol. Ar ôl ei gwblhau, bydd y coetir newydd (maint rhyw 100 o gaeau rygbi) ar agor i'r cyhoedd a bydd o fewn taith awr i fwy na 600,000 o bobl yn Ne Cymru.

Bydd y safle nid yn unig yn darparu lle i bobl fwynhau'r awyr agored, ond hefyd yn helpu gyda'r frwydr yn erbyn effeithiau newid yn yr hinsawdd trwy buro'r aer, cloi carbon ac amsugno dŵr a fyddai fel arall yn rhedeg i lawr y bryniau ac yn cyfrannu at berygl llifogydd yng Nghastell-nedd islaw. Fe fyddai'r coed y mae Coed Cadw yn bwriadu eu plannu ar draws y safle cyfan yn dal dros 23,000 tunnell o garbon deuocsid ac yn cloi'r carbon yn eu pren.           

Fe fydd y plannu newydd yn Brynau hefyd yn dod yn safle blaenllaw diweddaraf ar gyfer prosiect Plant! – sef ymrwymiad Llywodraeth Cymru i blannu coeden ar gyfer pob plentyn sy'n cael ei eni neu ei fabwysiadu yng Nghymru. Mae hwn yn cael ei gyflawni gan Gyfoeth Naturiol Cymru mewn partneriaeth â Coed Cadw.

Gweinidog yr Amgylchedd y mynd ati i blannu coeden

Fe wahoddodd Coed Cadw y Prif Weinidog Mark Drakeford i ymweld â'r safle i lansio'r ymgynghoriad cyhoeddus. Fel y digwyddodd, yr oedd rhaid iddo fynychu cyfarfod COBRA am y Coronafeirws, ond yn ei le y daeth Lesley Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig, a blannodd un o'r coed cyntaf ar y safle ynghyd â phlant ysgol lleol ac yn siarad am ei weledigaeth i greu Coedwig Genedlaethol i Gymru.

Dywedodd Mark Drakeford: “Fe fydd y coetir hwn yn darparu noddfa i’r gymuned a’r cymysgedd cyfoethog o fywyd a fydd yn ffynnu ynddo am genedlaethau i ddod. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid arbenigol fel Coed Cadw i sicrhau bod coeden yn cael ei phlannu ar gyfer pob plentyn sy'n cael ei eni neu ei fabwysiadu yma yng Nghymru. Bydd amddiffyn a phlannu coetiroedd newydd yn ein helpu i frwydro yn erbyn newid yn yr hinsawdd, amddiffyn natur a chynyddu ein hamddiffynfeydd llifogydd naturiol. Rwy'n edrych ymlaen at ddydd Iau, pan fyddaf yn ymuno â Coed Cadw ac yn cyhoeddi ein cynlluniau ein hunain i weithio gyda phobl ledled Cymru i frwydro yn erbyn newid yn yr hinsawdd a gwarchod natur.”

Ein safle mwyaf newydd yng Nghymru

Dywed Natalie Buttriss, Cyfarwyddwr Cymru ar gyfer Coed Cadw: “Rwy’n falch iawn bod y prosiect hwn yn cychwyn ar ein safle mwyaf newydd yng Nghymru. Cawsom ymateb anhygoel i’n hapêl codi arian y llynedd a hoffwn ddiolch i bawb a gefnogodd hyn. Bellach mae gennym gyfle gwych i greu 66 erw o goetir brodorol newydd y gobeithio y bydd yn darparu nid yn unig lle anhygoel i bobl ei fwynhau ymarfer corff iach yn yr awyr agored, ond hefyd amgylchedd iachach, gwytnach. Rydyn ni am i bobl leol ein helpu ni i lunio sut mae'r coetir yn datblygu ac edrychaf ymlaen at glywed ymateb y cyhoedd i'n digwyddiadau ymgynghori arfaethedig. ”

Y Nationwide yn lleihau ei effaeth amgylcheddol trwy gefnogi plannu coed

Mae'r plannu yng Nghastell-nedd yn rhan o brosiect gwerth £1.25 miliwn gan y Nationwide Building Society2, mewn partneriaeth â Coed Cadw. Yn gweithio gyda Coed Cadw, mae'r Nationwide yn plannu 60,000 o goed ac yn creu sawl coedwig newydd ledled y wlad. Mae eisoes wedi creu coetir yn Ballathie Woods yn yr Alban, Hedley Hall Woods ger Durham a Pack Hill ger ei bencadlys yn Swindon.

Dywedodd Lynn Forrester, Rheolwraig Buddsoddi Cymdeithasol y Nationwide: “Rydyn ni wrth ein bodd ein bod yn gweithio gyda Coed Cadw i greu’r coetir newydd hwn. Fel cymdeithas cydfuddiannol, rydym eisiau gwneud y pethau iawn ar gyfer ein haelodau, ein staff a’r gymdeithas ehangach. Felly mae ein rhaglen creu coetir yn ein helpu i leihau ein heffaith amgylcheddol a darparu buddion hirhoedlog i gymunedau lleol am genedlaethau i ddod.”

Lleisiwch farn!

Bydd rhaglen ymgynghori Coed Cadw yn cael ei lansio ar 12 Mawrth gyda digwyddiadau cyhoeddus i ddilyn fydd yn cael eu cynnal dros y misoedd nesaf i roi cyfle i bobl leol weld a rhoi adborth ar y cynlluniau ar gyfer y goedlan newydd. Fe fydd yna ymgynghoriad digidol ar-lein hefyd i sicrhau y gall y cefnogwyr sydd wedi cyfrannu at yr apêl ond sy ddim yn byw yn lleol gymryd rhan hefyd. Mae Coed Cadw yn awyddus i fanteisio ar syniadau o'r gymuned a newid y dyluniad i gwrdd ag anghenion lleol. Fe gaiff pob awgrym a dderbynnir, sy'n ychwanegu gwerth y prosiect a'r hyn y mae'n ei gynnig i'r gymuned, ei ystyried. Fe allai hyn hyd yn oed gynnwys awgrymiadau am enw'r safle, er enghraifft.

Nodiadau

Ym mis Medi 2019 cwblhaodd y Coed Cadw bryniant 71 hectar o dir ger Parc Gwledig Gnoll, a chyn bo hir bydd yn prynu ail floc o 24ha. Porfa agored ydyw ar y cyfan, fodd bynnag, mae 18ha eisoes yn goetir, sy'n cynnwys Coed Brynau, sy’n goetir hynafol. Mae cyfanswm costau’r prosiect dros 20 mlynedd yn fwy na £2 filiwn. Tua hanner y gost yma yw cost y tir ei hun, a’r hanner arall yn gost rheoli’r safle.

Cymdeithas Adeiladu Nationwide yw cymdeithas adeiladu fwyaf y byd, gyda 15 miliwn o aelodau a chwsmeraid. Mae Nationwide yn cydnabod ei fod yn cael effaith ar y cymunedau a'r amgylcheddau y mae'n gweithredu ynddynt. Mae statws cydfuddiannol y Gymdeithas yn golygu ei bod yn anelu at wneud y peth iawn o ran adeiladu busnes cynaliadwy i'w haelodau a'i gweithwyr. Yn 2015 gofynnodd Nationwide i aelodau ddewis derbyn gwybodaeth am y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol yn y dyfodol trwy e-bost yn hytrach nag mewn print trwy’r post. Er mwyn annog hyn, fe gynigiodd blannu coeden ar gyfer pob tri aelod a ddewisodd yr opsiwn hwn. Mae Nationwide bellach yn gweithio tuag at blannu cyfanswm o 60,000 o goed (y mae 40,000 ohonynt yn ymwneud â'r Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol).

Mae Coed Cadw’n disgwyl plannu tua 150,000 o goed ar y safle. Yn unol â'i bolisïau, caiff yr holl goed hyn eu tyfu yn y DU, a hynny er mwyn osgoi unrhyw berygl o fewnforio clefydau coed. Bydd peth o'r plannu hwn mewn blociau i greu coetir newydd. Caiff coed eraill eu plannu’n unigol neu mewn grwpiau bach, wedi’u gwasgaru trwy ddarnau o laswelltir: bydd hyn yn adlewyrchu’r borfa goed neu’r ‘parcdir’ sydd i’w weld ym Mharc Gwledig Gnoll drws nesaf. Mae gan Coed Cadw ddyheadau i ddod o hyd i opsiynau amgen yn lle tiwbiau gwarchod plastig a rheoli chwyn gyda chemegolion. Mae’r opsiynnau hyn yn cael eu hymchwiliad ar hyn o bryd.

Bydd y dyluniad hefyd yn gadael digon o le agored, gyda darnau o laswelltir garw a phwll dwr, i ddenu amrywiaeth o fywyd gwyllt. Bydd hefyd yn cynnal golygfannau fel y gall ymwelwyr fwynhau'r golygfeydd gwych i'r môr a Dyffryn Castell-nedd.

Ar gyfer ymholiadau gan y cyfryngau, cysylltwch â:

Rory Francis (Rheolwr Cysylltiadau Cyhoeddus ac Ymgyrchoedd Cymru): 0343 770 5738 | 07539 322678 roryfrancis@woodlandtrust.org.uk

Neu Swyddfa'r Wasg Woodland Trust ar 01476 581121, e-bost media@woodlandtrust.org.uk

Woodland Trust (Coed Cadw) yw'r elusen cadwraeth coetir fwyaf yn y DU. Mae ganddo dros 500,000 o gefnogwyr. Mae am weld DU yn llawn coedwigoedd a choed brodorol ar gyfer pobl a bywyd gwyllt. Mae gan yr Ymddiriedolaeth dri nod allweddol: i) amddiffyn coetir hynafol sy'n brin, unigryw ac na ellir ei adfer, ii) adfer coetir hynafol sydd wedi'i ddifrodi, gan ddod â darnau gwerthfawr o'n hanes naturiol yn ôl yn fyw, iii) plannu coed a choedwigoedd brodorol gyda'r nod o greu tirweddau gwydn i bobl a bywyd gwyllt.

Wedi'i sefydlu ym 1972, erbyn hyn mae gan Coed Cadw dros 1,200 o safleoedd dan ei gofal sy'n cwmpasu oddeutu 29,000 hectar. Mae'r rhain yn cynnwys dros 100 o safleoedd yng Nghymru, gyda chyfanswm arwynebedd o 2,897 hectar (7,155 erw). Mae mynediad i'w goedwig yn rhad ac am ddim fel y gall pawb elwa o goedwigoedd a choed. Mae enw Cymraeg mudiad, “Coed Cadw”, yn hen derm Cymraeg, a ddefnyddir mewn deddfau canoloesol i ddisgrifio coetir gwarchodedig neu gadwedig.