Skip Navigation

Coetir hynafol o dan fygythiad yn Casehill Woods

Mae Coed Cadw (Woodland Trust), elusen cadwraeth coetir mwyaf y DU, wedi mynegi ei bryder am gynlluniau gan Gyfoeth Naturiol Cymru (CNC) i ddinistrio ardal o goetir hynafol na ellir ei ailgreu, rhan o'i safle Cwm George a Casehill Woods ger Dinas Powys, fel rhan o Gynllun Llifogydd Afon Tregatwg.

Roedd cynrychiolwyr CNC wedi cysylltu â Coed Cadw yn gynharach eleni i drafod y cynllun, ond roedden nhw’n mynnu hyd yn hyn na ddylai Coed Cadw ddatgelu’r cynlluniau’n gyhoeddus. Ond erbyn hyn fe drefnodd CNC Sesiwn Ymgynghori Gyhoeddus ar 8 Tachwedd, ac mae'r elusen yn rhydd i siarad.

Fe fyddai'r cynlluniau'n golygu y byddai CNC yn codi argae1 wedi ei orchuddio gan laswellt ar draws dyffryn yr afon y gellid ei gau yn ystod cyfnodau o law uchel i greu cronfa ddŵr dros dro i fyny'r afon o Ddinas Powys. Pryder yr elusen yw y byddai'r argae yn gyfagos i goetir hynafol, felly pe bai'r cynllun yn mynd ymlaen, fe fyddai'n rhaid clirio rhan o’r coetir, ac fe fyddai mwy o goetir yn cael ei niweidio gan lifogydd dros dro pan oedd y gronfa yn cael ei ddefnyddio.

Nid yw Coed Cadw’n gwybod yn iawn eto faint o goetir hynafol fyddai'n cael ei glirio pe bai'r cynllun yn mynd ymlaen, ac mae'n pryderu nad yw opsiynau eraill, neu’r asesiadau hydrolegol a wnaed gan CNC, wedi cael eu hystyried yn ddigon trylwyr. Unwaith y bydd gwybodaeth ychwanegol ar gael, mae Coed Cadw’n bwriadu ymgynghori ag arbenigwr allanol i sicrhau ail farn. Hyd nes bod hyn wedi digwydd, mae Coed Cadw’n credu nad oes ganddo lawer o ddewis heblaw codi pryderon yn gyhoeddus.

Meddai Jerry Langford, Cyfarwyddwr Coed Cadw ar gyfer Cymru: "Ni ellir ailgreu coetir hynafol. Rydym yn poenu’n fawr, nad yw’n glir fod hyn wedi cael ei ystyried wrth lunio’r opsiynnau. Mae diogelu coetir hynafol yn un o'n prif amcanion elusennol ac fe wnawn ni herio agwedd CNC fel rhan o’n dyletswydd ni i sefyll dros goetir hynafol a’r trigolion lleol a gyfrannodd at y gost o brynu’r goetir yma inni ei warchod. Mae Casehill Wood yn ased gwerthfawr iawn, o ran tirwedd, bywyd gwyllt a hamdden ac fe’i prynwyd gan Coed Cadw ar ôl nifer o apeliadau codi arian blaenllaw iawn.

Mae Coed Cadw’n dal yn awyddus i siarad â CNC am ffyrdd i leihau perygl llifogydd yn yr ardal. Ond mae'n nodi bod polisi cynllunio Llywodraeth Cymru ei hun yn cydnabod fod coetiroedd hynafol: “yn gynefinoedd na ellir eu hadfer. Maent yn werthfawr iawn am eu bioamrywiaeth, a dylid eu diogelu rhag datblygiad a fyddai’n achosi difrod sylweddol.”2 Ar ben hynny, fe all syniad ei fod yn dderbynniol i niweidio coetir hynafol fod yn groes i Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, sy'n mynnu fod materion economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol yn cael eu cydbwyso mewn ffordd sy'n sicrhau'r canlyniadau gorau ar gyfer pob un o’r rhain, ac nad yw'n cymeradwyo dinistrio amgylcheddol er mwyn sicrhau buddion economaidd a chymdeithasol. Yn ddiweddar, mae Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol wedi pwysleisio hyn.

Mae Mr Langford yn ychwanegu: "Rydym yn agored i drafodaeth am unrhyw opsiwn a fyddai'n lleihau perylg llifogydd i gartrefi a busnesau’r ardal. Ond fe wnawn ni ddadlau o blaid opsiynau sy'n cydfynd â Pholisi Cynllunio Cymru, hynny yw, sy'n amddiffyn coetiroedd hynafol, ac fe wnawn ni herio opsiynau sydd ddim. Rydyn ni hefyd am i CNC ein darbwyllo ni nad yw hyn yn cael ei yrru gan ddatblygiadau newydd anaddas i lawr yr afon neu gan fethiant i fabwysiadu dulliau o reoli tir i fyny’r afon a allai arafu llif y dwr. Mae CNC wedi dangos agweddau mwy creadigol mewn lleoedd eraill ac nid ydym yn derbyn eu bod nhw wedi asesu’r opisynnau yn llawn eto."

Mae'r elusen wedi llunio datganiad a Thaflen Holi ac Ateb yn egluro ei bryderon am y cynllun, y gellir ei weld ar-lein yma. I gael y newyddion diweddaraf am hyn, dilynwch neu ‘hoffwch’ ‘Woodland Trust Cymru’ ar Facebook neu Drydar.

Nodiadau

  1. Wrth gyfeirnod grid oddeutu ST 152 720
  2. Polisi Cynllunio Cymru, Fersiwn 9, Tachwedd 2016, paragraff 5.2.9