Skip Navigation

Defnydd Tir Cynaliadwy ar gyfer Cenedlaethau’r Dyfodol

Mae’n hollbwysig yn awr ein bod ni’n gofalu am ein hamgylchedd, gan warchod ein priddoedd ac adfer byd natur. Mae tua 75% o'r DU yn cael ei reoli ar gyfer cynhyrchu bwyd. Rhaid inni amaethu a rheoli’r tir i sicrhau dyfodol cadarnhaol i’n plant ni a’r holl genedlaethau sydd i ddod.

Creating a sustainable land use policy in Wales  (Photo: WTML / Nigel Pugh)
Creating a sustainable land use policy in Wales (Photo: WTML / Nigel Pugh)

Y digwyddiad ym Mae Caerdydd - Adeiliad y Pierhead, Bae Caerdydd

Fe ofynnodd Coed Cadw i Lywodraeth Cymru weithredu 'Polisi Defnydd Tir Cynaliadwy'. Gyda’r arweiniad a’r gefnogaeth iawn, fe allwi ‘Polisi Defnydd Tir Cynaliadwy’ gydfynd a theimladau cryf pobl Cymru am eu hamgylchedd a helpu creu economi mwy cynaliadwy. Sut a pham ddylen ni wneud hyn yn awr?

Siaradwyr allweddol:

  • Mike Hedges AC - Cadeirydd Pwyllgor yr Amgylchedd yn y Cynulliad
  • Hannah Blythyn - Gweinidog Cymru dros yr Amgylchedd
  • Natalie Buttriss - Cyfarwyddwr Cymru Coed Cadw, sydd newydd ei phenodi
  • Yr Athro Terry Marsden - Polisi a Chynllunio Amgylcheddol
  • Abi Reader - De Cymru, Ffermwr llaeth
Siaradwr Allweddol Hannah Blythyn- Gweinidog Cymru dros yr Amgylchedd
Siaradwr Allweddol Hannah Blythyn- Gweinidog Cymru dros yr Amgylchedd

Y Cyfle

Mae Brexit yn creu sialensiau sylweddol. Ond mae e hefyd yn cynnig cyfle i ddiwygio’n polisïau er gwell, gan integreiddio’r defnydd tir cynaliadwy i sicrhau dyfodol mwy sicr.  Os gallwn ddilyn arfer da yn awr, mae gennym gyfle i adfer y tirweddau, byd natur a'r pridd sy'n ein darparu bwyd inni. Yn y DU rydym yn colli 2.9m tunnell o bridd uchaf bob blwyddyn. Yn ystod llifogydd trwm, fe all droi ein dyfroedd arfordirol yn frown. Mae ffrwythlondeb y pridd yn cael ei golli ac mae’r broses hon yn cario llawer o lygredd amaethyddol i’r afonydd ni. Roedd 20% o'r holl effaith ar boblogaethau rhywogaethau yn ganlyniad sut y mae tir amaethyddol yn cael ei reoli. Dros y 50 mlynedd diwethaf, mae poblogaeth 56% o rywogaethau wedi gostwng, tra bod 15% mewn perygl o ddiflannu. Fodd bynnag, trwy gydweithio â ffermwyr a hybu dulliau ffermio sy'n gyfeillgar i fyd natur fe allwn ni wrthweithio’r dirywiad mewn byd natur a phriddoedd.

Pam diogelu a thyfu mwy o goed?

Gall coed gadw dwr, a’i amsugno 60 gwaith yn gyflymach na phorfa, gan leihau perygl llifogydd yn sylweddol. Maent yn atal erydiad pridd wrth roi hwb i ffrwythlondeb y pridd a storio carbon wrth gysgodi a diogelu da byw. Maent yn cefnogi pryfed peillio sy’n hanfodol wrth gynhyrchu bwyd ac yn cefnogi rheoli plâu, gan ddarparu cynefin ar gyfer digonedd o rywogaethau. Mae coed hefyd yn darparu amrywiaeth o 'gynnyrch' fel incwm. Mae cynyddu gorchudd coed yn golygu gwella ein cymunedau, gwella ein hiechyd a'n lles. Gallant leihau straen a llygredd, wrth oeri ein hamgylchedd trefol. Mae hyn i gyd yn cyfrannu'n helaeth i economi leol Cymru, gan ei gwneud yn fwy deniadol inni a thwristiaeth o bob math.

Natalie Buttriss, Cyfarwyddwr Cymru Coed Cadw, sy newydd ei phenodi
Natalie Buttriss, Cyfarwyddwr Cymru Coed Cadw, sy newydd ei phenodi

Rydyn ni’n credu

Mae Coed Cadw’n credu, trwy amddiffyn a thyfu mwy o goed, yn y llefydd iawn, y gallwn ni fynd i'r afael â llawer o broblemau y byddwn ni’n wynebu yn y dyfodol. Mae coed yn cyfrannu'n sylweddol at gyflawni dyheadau 'Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol' Llywodraeth Cymru. Mae’n bwysig iawn inni addasu a lleihau effeithiau newid hinsawdd, colli rhywogaethau, erydu’r pridd a'i allu i’n bwydo ni.

Natalie Buttriss - Cyfarwyddwr: Coed Cadw
Natalie Buttriss - Cyfarwyddwr: Coed Cadw

Natalie Buttriss - Cyfarwyddwr: Coed Cadw
"Dydyn ni ddim wedi gwerthfawrogi coed yn ddigonol wrth lunio polisi defnydd tir, a hynny ers blynyddoedd. Gwyddom fod nifer y coed sy’n cael eu plannu yng Nghymru ar y lefelau isaf mewn cenhedlaeth, ac mae'r gorchudd coetir yn isel iawn mewn termau rhyngwladol - 14% o'i gymharu â chyfartaledd o 44% trwy Ewrop. Fe wyddom hefyd nad yw cynlluniau amaethyddol blaenorol wedi cymell plannu coed, er gwaethaf y manteision lluosog maen nhw’n gynnig."

Cyflawni dros Gymru

Mae cyflawni polisi o'r fath yn gwbl angenrheidiol, wrth gynghori unrhyw un sy'n gwario arian cyhoeddus, i sicrhau dyfodol mwy diogel inni i gyd. Mae gan Gymru gyfle go iawn i fod yn fodel byd-eang o reoli tir yn gynaliadwy. Dylid diogelu coed a choed yn llawn yn ôl y gyfraith, a ble bynnag maen nhw’n cael eu colli dylid eu hadfer mewn ffordd addas gan eu defnyddio nhw i wella pob agwedd o’r amgylchedd. Dylai hyn gael ei ategu gan wybodaeth, dylunio a chyflenwi lleol.

Fe allai Polisi Defnydd Tir Cynaliadwy yng Nghymru ddarparu cyfleoedd, manteision a lles i'n poblogaeth, wrth adfer yr amgylcheddol ledled Cymru a'r DU.

Dyfyniadau gan rai a fynychodd y digwyddiad

Y Gweinidog dros yr Amgylchedd, Hannah Blythyn AC
"Roeddwn yn ddiolchgar i Goed Cadw am fy ngwahodd i siarad yn eu Digwyddiad Polisi Defnydd Tir Cynaliadwy. Rwy'n rhannu ymrwymiad Coed Cadw i'r agenda hwn ac rwyf wedi rhoi creu coetiroedd ymhlith fy mhrif flaenoriaethau gweinidogol.

Mae ein Polisi Adnoddau Naturiol yn rhoi cyfle i goetiroedd ddarparu mwy o fanteision cyhoeddus trwy gael eu hintegreiddio ag elfennau eraill o'n hamgylchedd naturiol. Rwy'n annog y rhai sydd am weithio gyda ni ar blannu coed i wneud cais i'n Cynllun Cynllunio Coedwig Cydweithredol sy'n cefnogi dull cydweithredol o gynllunio i greu coetiroedd."

 

Mike Hedges – Cadeirydd Pwyllgor Newid Hinsawdd yr Amgylchedd a Materion Gwledig (CCERA) y Cynulliad. Noddwr y digwyddiad
"Ysgrifennodd pwyllgor CCERA adroddiad ar goedwigaeth yng Nghymru'r llynedd a lansiwyd yn Sioe Frenhinol Amaethyddol Cymru. Roeddwn yn falch iawn bod yr adroddiad yn tynnu sylw at bwysigrwydd coedwigaeth ar gyfer gweithgareddau hamdden yn ogystal â'r manteision i'r Amgylchedd. Fy uchelgais i yw gweld cynnydd mawr mewn coetir mewn ardaloedd trefol a hefyd ar hen domennydd sbwriel."

Abi Reader, Ffwrmwr Llaeth, De Cymru
Abi Reader, Ffwrmwr Llaeth, De Cymru

Abi Reader – Ffermwr Llaeth, De Cymru
"Roedd y digwyddiad yn gyfle gwych i gyflwyno fy marn fel rhanddeiliad am gyfleoedd a chyfyngiadau coed ar dir fferm. Mae'n bryd meddwl yn gall am sut y defnyddir coed a lle y gellid eu lleoli. Yr wyf yn cymeradwyo'r ymchwil sy'n cael ei wneud gan Coed Cadw i ddangos y manteision cost, a'r incwm posibl y gall coed gynnig i ffermydd. "

Martyn Evans Arweinydd Tîm Uwch Gynghorydd (Glastir)
"Roedd digwyddiad diweddar Coed Cadw yn gyfle gwych i wrando ar ystod o sefydliadau a siarad â nhw, am ddatblygu polisi newydd ar gyfer defnyddio tir yn gynaliadwy yn Nghymru. Wrth i'r Deyrnas Unedig adael yr Undeb Ewropeaidd, credaf ei bod yn hanfodol bod unrhyw bolisi rheoli tir yn y dyfodol – ac unrhyw gynllun amaeth-amgylcheddol - yn defnyddio'r dystiolaeth orau ac yn cyflwyno'r gwelliannau amgylcheddol cywir yn y lle iawn, yn unol ag amcanion Llywodraeth Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru, i reoli'n hamgylchedd ac adnoddau naturiol yn gynaliadwy."

Yr Athro Terry Marsden - Polisi a Chynllunio Amgylcheddol
"Rydym wedi datblygu fframwaith statudol arloesol, sef Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, ac wrth greu Cyfoeth Naturiol Cymru ond mae arnom angen polisi datblygu gwledig cydlynol gwell sy’n gwneud mwy nag adweithio i San Steffan. Mae angen inni ddatblygu strategaeth defnydd tir y mae coed a choetir yn rhan annatod ohoni."

Yr Athro Terry Marsden, Polisi Amgylcheddol a Chynllunio, Prifysgol Caerdydd
Yr Athro Terry Marsden, Polisi Amgylcheddol a Chynllunio, Prifysgol Caerdydd

Charlotte Priddy – Swyddog Polisi Undeb Amaethwyr Cymru
"Roedd hi'n wych clywed gan yr amrywiaeth o siaradwyr yn y digwyddiad ddoe, gan bwysleisio pwysigrwydd coetir yng Nghymru. Fodd bynnag, bydd yn hanfodol bod unrhyw bolisi yn y dyfodol yn integreiddio coetiroedd a choedwigaeth i'r dirwedd wledig mewn modd sy'n manteisio ac yn gwella'r cyfleoedd sydd ar gael i gymunedau gwledig, a hynny heb eu disodli nhw, gan ategu darparu cyflenwadau pren a gwasanaethau ecosystem yn y dyfodol, a hyrwyddo Cymru ymrwymiad Cymru i amcanion llesiant cenedlaethau’r dyfodol.”

Rosie Teasdale - Cyfarwyddwr Gweithredol – Cyngor Stiwardiaeth Coedwigaeth, Safon Rheoli Coedwigoedd yn Gynaliadwy
"Os caiff coedwigoedd eu rheoli’ny dda fe allan nhw gynnig manteision amgylcheddol, cymdeithasol ac economaidd ac mae gennym gyfle go iawn i integreiddio coed a choedwigaeth i mewn i bolisi rheoli tir cynaliadwy wrth inni edrych y tu hwnt i gymorthdaliadau amaethyddol traddodiadol. Roedd yn amlwg o'r drafodaeth ei bod yn hanfodol cynnwys pob rhanddeiliad wrth ddatblygu polisi o'r fath a bod diddordebau gwirioneddol gan y gwahanol sectorau i gydweithio ar hyn."

Brian Palmer - Gwirfoddolwr -Coed Cadw – ac yn aelod o Grwp Yngynghorol Coed Cadw ar gyfer Cymru
"Roedd yn dda clywed llawer o syniadau cadarnhaol am ddyfodol tir gwledig, o ffynonellau academaidd a gwleidyddol. Roedd yna lawer o sôn am yr hyn y ‘gellid’ neu'r ‘dylid’ wneud, ond yn  anffodus nid oedd llawer o ddatganiadau  am yr hyn a GAIFF EI WNEUD. Gobeithio y bydd Coed Cadw yn dilyn i fyny ar y ddeiseb ac yn gyrru'r gweithredu sydd eu hangen yn ystod y misoedd nesaf."

I ddeall mewn mwy o fanylder sut gall coed a choedlannau gynnig manteision i’r cyhoedd ewch at y ddogfen hon: Rheolaeth Tir Cynaliadwy

Lle rydym yn gweithio: Cymru

Y datblygiadau diweddaraf