Mae gan Goed Hynafol obaith yng Nghymru

Mae coed hynafol wedi’u gadael y tu allan i’r rhan fwyaf o reoleiddio yn y Deyrnas Unedig ac yng Nghymru ond mae gennym gyfle’n awr i’w rhoi yn y canol!

Mae Llywodraeth Cymru yn gofyn am farn ar Reoli Adnoddau Naturiol yn Gynaliadwy ar draws y wlad. Mae hyn yn cynnig nifer o gyfleoedd mawr a allai arwain at warchodaeth gryfach i’n cynefinoedd hynafol, a sicrhau mwy o gydnabyddiaeth o werth a buddion coed a choedwigoedd yn gyffredinol.

Yn llygaid sylw mae ein coed mwyaf trwchus a cheinciog, gan fod yr ymgynghoriad yn cynnig cryfhau pwrpas a chylch gwaith Gorchmynion Diogelu Coed. Rydym wrth ein bodd o weld hyn. Ers blynyddoedd lawer mae ein cefnogwyr wedi bod yn gefn i’n galwad am well gwarchodaeth i goed hynafol ac yn amlwg mae hyn wedi cael dylanwad.

Dinistriwyd y cen ‘tarten lemon’ – un o organebau prinnaf y byd – pan gafodd y coed derw hynod oedd yn gartref iddo eu torri i lawr i wneud lle i estyniad yr A470. Coeden hynod (cydnabod WTML/A. Heslop)
Dinistriwyd y cen ‘tarten lemon’ – un o organebau prinnaf y byd – pan gafodd y coed derw hynod oedd yn gartref iddo eu torri i lawr i wneud lle i estyniad yr A470. Coeden hynod (cydnabod WTML/A. Heslop)

Beth yw ‘adnoddau naturiol’ Cymru?

Caiff hyn ei ddiffinio fel ‘deunyddiau neu sylweddau sy’n digwydd yn natur y gellir manteisio arnynt er elw economaidd’. O safbwynt Coed Cadw, coed, coetiroedd, a fforestydd yw rhai o adnoddau naturiol mwyaf gwerthfawr – a bregus – Cymru.

A yw Gorchmynion Diogelu Coed yn dal yr allwedd i warchod coed hynafol?

Nid yw’r system Gorchmynion Diogelu Coed yn berffaith, ond mae yn creu fframwaith i awdurdodau lleol, grwpiau cymunedol a thirfeddianwyr preifat i ddiogelu coed sy’n darparu ‘amwynder’ i’r gymuned. Ar hyn o bryd, fodd bynnag, dyw’r hyn sy’n ffurfio ‘amwynder’ ond yn cynnwys ffactorau gweledol. Mae’r cyfraniad arwyddocaol y mae coed hynafol, coed hynod a choed treftadaeth yn ei gynnig, yn arbennig eu gwerth bioamrywiaeth wedi’i anwybyddu - hyd yn awr. Mae’r ymgynghoriad hwn yn cynnig y cyfle inni wreiddio diwygiadau yn y system.

Ni allai’r amseriad fod yn fwy tyngedfennol. Mae llawer o goed mwyaf hoff Cymru wedi’u hesgeuluso – rhywbeth yr ydym wedi gweithio i’w oresgyn trwy wahodd y cyhoedd i ddathlu eu ‘coeden y flwyddyn’. Gwaetha’r modd fe wnaeth coeden dderw enwog Pontfadog, oedd yn 1,200 mlwydd oed, er enghraifft, gwympo yn ystod gwyntoedd storm uchel yn 2013.

Mae’r coed hyn yn rhan o hanes Cymru ac yn cyfrannu at ein treftadaeth ddiwylliannol heddiw. Maent eisoes yn ganrifoedd oed ac yn haeddu cael eu parchu’n iawn, a’u diogelu, am ganrifoedd eto.

Mae’r ymgynghoriad hefyd yn cynnig mwy o newidiadau rheoleiddiol pellgyrhaeddol ond allweddol yr ydym yn awyddus i ddylanwadu arnynt. Un agwedd arbennig o bwysig yw y gallai coed gael eu hystyried yn ‘atebion peirianneg werdd’ - nid yn unig yn brydferth a diddorol, ond hefyd yn ein cyflenwi â buddion cwbl ddiriaethol na allwn yn syml fforddio gwneud hebddynt. Rydym ag angen i chi roi gwybod i Lywodraeth Cymru beth yw eich barn!

Mae ymgynghoriadau’n cael eu hystyried yn llawer mwy gwerthfawr os oes iddynt amrywiaeth eang a nifer uchel o leisiau ar faterion. Mae Llywodraeth Cymru wedi gofyn yn groyw am nifer fawr o ymatebion, a dyna pam hefyd y mae’r dyddiad cau wedi’i ymestyn

Helpwch ni i roi amddiffyniad cyfreithiol i’n coed hynafol o’r diwedd

Dywedwch eich dweud a byddwch yn llais i goed a choedwigoedd ar draws Cymru, gan siapio polisi gwarcheidiol coetir yn y dyfodol.

Gellwch ddal i gymryd rhan os nad ydych wedi’ch lleoli yng Nghymru – a chofiwch, gallai’r camau a gymerir yma ddarparu’r platfform ar gyfer polisïau’r dyfodol yn y Deyrnas Unedig.

Cymerwch ran da chi - mae’r ymgynghoriad yn dod i ben ar 30 Medi.

Dyfodol diogel i goed hynafol yng Nghymru?

Dywedwch eich dweud